Trong hành trình một thập kỷ của Chương trình Giáo dục Đặc biệt (SNEP) tại saigonchildren, chúng tôi rút ra một bài học lớn: Để nâng đỡ một đứa trẻ đa dạng thần kinh, cơ sở vật chất là điều kiện cần, nhưng một hệ sinh thái chuyên môn vững chãi và những người đồng hành có năng lực và thấu cảm mới là điều kiện đủ.
Từ hỗ trợ vật chất đến trao quyền qua tri thức
Nhìn lại những ngày đầu, SNEP khởi nguồn từ các dự án trang bị cơ sở vật chất. Tuy nhiên, chúng tôi sớm nhận ra rào cản lớn nhất tại Việt Nam chính là khoảng trống về kỹ năng chuyên sâu.
Để lấp đầy khoảng trống đó, SNEP đã chuyển trọng tâm sang chiến lược “Trao quyền qua tri thức”:
- Đào tạo đội ngũ nòng cốt: Nâng cao năng lực cho các giáo viên, nhà thực hành tại địa phương.
- Lan tỏa mô hình Can thiệp sớm dựa trên chứng cứ khoa học mà saigonchildren đã xây dựng và vận hành từ 2019: hiện tại đội ngũ chúng tôi đang hỗ trợ kiến thức cho các trung tâm tại Đồng Tháp, Đồng Nai, Cần Thơ.
- Nhân rộng mô hình Câu lạc bộ LEGO cho trẻ đa dạng thần kinh: câu lạc bộ áp dụng học thông qua chơi (play-based therapy), hiện tại đã có 8 câu lạc bộ trải dài từ Bắc vào Nam.
Mạng lưới SNEP: Nơi những chuyên gia nâng đỡ chuyên môn và tinh thần cho nhau
Bên cạnh những buổi tập huấn đơn lẻ, từ năm 2024, saigonchildren hướng tới xây dựng một Mạng lưới kết nối giữa các chuyên gia đang hỗ trợ trẻ đa dạng thần kinh. Đây là không gian để các nhà thực hành và chuyên gia cùng ngồi lại, chia sẻ những bài học thực tế và tiếp thêm động lực cho nhau.
Vừa qua, buổi họp mặt mạng lưới năm 2025 với chủ đề “Ứng dụng mô hình học thông qua chơi cho trẻ đa dạng thần kinh” đã diễn ra ấm áp với sự tham gia của hơn 40 chuyên gia từ nhiều địa phương: Hà Nội, Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP. HCM, Đồng Nai, Đồng Tháp, và TP. Cần Thơ.
Những giá trị lan tỏa
Điểm chạm đáng nhớ nhất của kỳ họp mặt năm nay chính là sự kết nối không chỉ giữa cộng đồng chuyên gia, mà còn kết nối đến phụ huynh của trẻ cần hỗ trợ:
- Học đi đôi với hành: Sau khi lắng nghe các chia sẻ lý thuyết cùng đội ngũ saigonchildren và từ Bác sĩ Vũ Hoàng Phượng Vy (Bác sĩ Khoa Tâm Thần Kinh và Khuyết Tật về Phát Triển, Cố vấn chuyên môn cho website dadangthankinh.com), các nhà thực hành được trực tiếp hỗ trợ buổi chia sẻ cho gần 50 phụ huynh về chủ đề “Chơi có định hướng” cho trẻ đa dạng thần kinh.
- Thấu hiểu để đồng hành: Không lắng nghe lý thuyết như thông thường, mà chính phụ huynh hòa mình, trải nghiệm các hoạt động “chơi có định hướng” do chính các chuyên gia dẫn dắt. Khi chính mình được chơi, cha mẹ mới thực sự thấu hiểu ý nghĩa của từng hoạt động và hiểu hơn góc nhìn của con, từ đó việc đồng hành cùng con tại nhà trở nên tự nhiên và đầy niềm vui.
- Kết nối để bồi đắp nội lực: Buổi họp mặt là không gian quý giá để tất cả cùng “sạc” lại năng lượng:
- Với các nhà thực hành: 2 ngày 1 đêm cùng nhau kết nối là khoảng lặng cần thiết để những người làm nghề học hỏi, sẻ chia, lắng đọng và cùng đặt nền móng cho những dự án bền vững hơn trong tương lai.
- Với các phụ huynh: Những người cha, người mẹ đến từ lớp Can thiệp sớm của saigonchildren, từ dự án tại Đồng Nai và cả những phụ huynh ngoài cộng đồng đã có cơ hội gặp gỡ nhau. Họ không chỉ được kết nối với các chuyên gia để tháo gỡ lo lắng, mà còn tìm thấy sự đồng cảm và nâng đỡ tinh thần từ những phụ huynh khác.
Qua 10 năm nỗ lực bồi đắp năng lực chuyên môn của những nhà thực hành đang đồng hành cùng trẻ đa dạng thần kinh, cũng như 2 năm tập trung kết nối mạng lưới, chúng tôi đã học hỏi thêm nhiều điều mới, và càng vững tin về sự kết nối chặt chẽ của những người đồng hành cùng trẻ sẽ tạo nên sức mạnh lớn hơn, hỗ trợ tốt hơn cho những em nhỏ đang cần.
